Page 16 - Demo
P. 16
14CIL%u00cbSIT%u00cb ESTETIKE DHE TEORIT%u00cb E ARTIT %u00c7do teori arti %u00ebsht%u00eb e lidhur me nj%u00eb cil%u00ebsi estetike. Imitacionalizmi dhe sakt%u00ebsia e p%u00ebrshkrimit Fig. 1. Zhan Baptis Simeon Shardin (Jean Baptiste Sim%u00e9on Chardin) (1699-1779), %u201cKupa prej argjendi%u201d, 1769, vaj n%u00eb kanavac%u00eb.Artisti p%u00ebrqendrohet n%u00eb bukurin%u00eb e objekteve t%u00eb p%u00ebrditshme q%u00eb na rrethojn%u00eb. Subjekti p%u00ebrfshin disa objekte t%u00eb thjeshta kuzhine t%u00eb paraqitura me shum%u00eb v%u00ebrtet%u00ebsi, jo vet%u00ebm n%u00eb paraqitjen fizike t%u00eb tyre, por edhe n%u00eb lidhjen e natyrshme q%u00eb k%u00ebto objekte krijojn%u00eb me nj%u00ebri-tjetrin. Disa kritik%u00eb mendojn%u00eb se gj%u00ebja m%u00eb e r%u00ebnd%u00ebsishme rreth nj%u00eb vepre arti %u00ebsht%u00eb paraqitja realiste e subjektit. Sipas tyre, nj%u00eb vep%u00ebr %u00ebsht%u00eb e suksesshme, kur i kujton shikuesit bot%u00ebn reale. Ata q%u00eb kan%u00eb nj%u00eb k%u00ebndv%u00ebshtrim t%u00eb till%u00eb ndaj vepr%u00ebs s%u00eb artit, imitojn%u00eb realitetin dhe n%u00ebse ajo duket realiste %u00ebsht%u00eb e suksesshme. Kjo teori quhet imitacionaliz%u00ebm (fig.1).Formalizmi dhe cil%u00ebsit%u00eb artistikeKritik%u00eb t%u00eb tjer%u00eb mendojn%u00eb se cil%u00ebsit%u00eb artistike, ose m%u00ebnyra e organizimit t%u00eb vepr%u00ebs s%u00eb artit, jan%u00eb vendimtare p%u00ebr suksesin e saj. Ata mendojn%u00eb se pjesa m%u00eb e r%u00ebnd%u00ebsishme n%u00eb nj%u00eb vep%u00ebr %u00ebsht%u00eb organizimi me sukses i elementeve dhe i parimeve t%u00eb artit. Sipas tyre, nj%u00eb organizim i suksessh%u00ebm varet nga aft%u00ebsia e artistit n%u00eb kombinimin e ngjyrave, vlerave, vijave, teksturave, formave dhe marr%u00ebdh%u00ebnieve midis hap%u00ebsirave t%u00eb p%u00ebrdorura n%u00eb vep%u00ebr. Vepra e artit, n%u00eb t%u00eb cil%u00ebn elementet jan%u00eb p%u00ebrdorur n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb suksesshme, ka unitet. Kjo teori %u00ebsht%u00eb quajtur formaliz%u00ebm (fig. 2).Estetika %u00ebsht%u00eb nj%u00eb deg%u00eb e filozofis%u00eb q%u00eb merret me natyr%u00ebn dhe vlerat e artit. N%u00eb t%u00eb shkuar%u00ebn, bukuria fizike, ishte i vetmi kriter p%u00ebr gjykimin e cil%u00ebsis%u00eb s%u00eb tij. N%u00eb dit%u00ebt e sotme gjykimi b%u00ebhet duke u mb%u00ebshtetur n%u00eb nj%u00eb s%u00ebr%u00eb kriteresh dhe n%u00eb vend q%u00eb nj%u00eb vep%u00ebr arti e mir%u00eb t%u00eb quhet %u201ce bukur%u201d, ajo quhet %u201ce suksesshme%u201d. Disa vepra t%u00eb suksesshme arti mund t%u00eb mos %u201cduken bukur%u201d, por ato jan%u00eb shum%u00eb mir%u00eb t%u00eb organizuara dhe krijojn%u00eb emocione t%u00eb forta te shikuesi. CIL%u00cbSIT%u00cb ESTETIKE DHE TEORIT%u00cb E ARTIT3 ESTETIKA
